NẾU CÓ “MẶT TỐI” THÌ BẠN CÓ LÀ NGƯỜI TỒI?

https://spiderum.com/bai-dang/Neu-co-mat-toi-thi-ban-co-la-nguoi-toi-Phan-2-Lam-viec-cung-bong-toi-r8d

PHẦN 1: THẤU HIỂU BÓNG TỐI

• Một bạn nhắn tin chia sẻ với mình: “Em sợ yêu chị ạ, bởi khi yêu vào, em sợ bản thân trở thành con người hoàn toàn khác, lúc bình thường thì tốt, nhưng khi yêu vào trở nên xấu xa, khiến người mình yêu đau khổ”; “Đời là vô thường, có những người đang rất tốt tự nhiên biến hoá trở nên độc ác khó hiểu,…”. Những quan sát này của bạn thực chất đều đang hướng tới một chủ đề trong tâm lý học: Bóng tối (Shadow Self).
• Bạn đã bao giờ gặp một người đang tự dưng hiền lành, tốt đẹp, bỗng dưng nổi khùng, nổi loạn, trở nên “xấu xí” bất ngờ chưa?
• Bạn có nhận thấy được một khuynh hướng rằng, đôi khi bạn có những hành vi mà bạn không hiểu nổi tại sao lại vậy, đặc biệt khi dính vào những vấn đề tình cảm, bạn lại càng khó kiểm soát hành vi của mình, và càng dễ “loạn”, điên cuồng không?
• Đấy là khi phần tính cách “bóng tối” trong bạn làm chủ hành vi của bạn trong vô thức, và nếu bạn không làm quen với thuật ngữ “bóng tối”, cũng như những mặt tính cách đang bị che lấp đi này, thì bạn sẽ luôn bị “mặt tối” điều khiển, không bao giờ thấu hiểu chính mình – và sau cùng, khó mà tìm thấy niềm vui thực sự trong cuộc sống, khi bạn để những hành vi ngoài tầm kiểm soát này giày vò, gây ảnh hưởng tới tâm lý bạn, những mối quan hệ thân mật của bạn.

“BÓNG TỐI” LÀ GÌ?

• Bên trong mỗi chúng ta đều có “mặt tối”, hay “bóng tối” (shadow) – một thuật ngữ tâm lý học do nhà tâm lý học nổi tiếng Carl Jung đặt ra
• “Mặt tối” (Shadow) là những tính cách của chúng ta bị chính ta chèn ép, chối từ, không chịu đối mặt, do những tính cách này không được xã hội, môi trường xung quanh ta chấp nhận. Những tính cách đấy tuy nhiên không bao giờ biến mất, mà nó sẽ “chui” sâu vào phần vô thức của ta – và trở thành một phần của “bóng tối”.
• Những tính cách nằm trong mặt tối của ta có thể là những tính cách bị coi là “xấu xa” bởi xã hội như: ghen tị, giận dữ, căm hận, tham lam, ích kỷ; tuy nhiên, “mặt tối” còn có thể bao gồm cả những tính cách tốt đẹp khác như: tính sáng tạo, giàu xúc cảm,
• Những mặt tối này là những nét tính cách của bạn bị chính bạn chối từ, như đứa con rơi bị bỏ đi, là những phần tính cách mà bạn không chịu thừa nhận là bạn có sở hữu. Tuy nhiên, dù bạn có cố chối bỏ chúng, “vượt lên” mặt tối của mình, không chấp nhận chúng, thì chúng vẫn cứ cứ bám theo bạn, như “cái bóng” của bạn phản chiếu trên mặt đất – cái bóng không bao giờ mất đi, mà cứ luôn theo bạn, điều khiển hành vi của bạn trong vô thức, và xuất hiện vào những lúc bạn không ngờ nhất.

Tóm gọn lại: “Bóng tối là phần tính cách CỦA BẠN mà bạn không nhìn thấy, không công nhận hoặc không chấp nhận.”

Giống như khi bạn đi giữa ban ngày, chẳng ai bao giờ để ý đến cái bóng dưới chân mình cả – dù cái bóng đó phản ảnh chính con người bạn – thì “bóng tối” của tính cách cũng tương tự như vậy đấy.

BÓNG TỐI ĐƯỢC SINH RA NHƯ THẾ NÀO?

• bóng tối được sinh ra khi chúng ta bước vào tiến trình “xã hội hoá” – được chỉ dạy cái gì là tốt, cái gì là xấu
• Những nét tính cách của ta được xã hội chấp nhận, như sự cầu tiến, lòng yêu thương, sự biết điều, biết vâng lời – đấy là những nét tính cách được chấp nhận bởi cha mẹ ta, thầy cô, xã hội quanh ta – thì sẽ trở thành persona – cái mặt nạ mà ta đeo để đối mặt với những người xung quanh.
• Còn những phần tính cách còn lại của ta: sự giận giữ, ích kỷ, tham lam sẽ bị chèn ép lại, bị gán cho tính từ “xấu xa”, “tồi tệ” – ta không được phép thể hiện những nét tính cách này, và những nét tính cách này sẽ dần chìm sâu trong tiềm thức ta – trở thành “bóng tối” – shadow trong ta.
• Ví dụ: Khi còn nhỏ, bạn hay giận dữ, bực bội, gào thét khóc lóc khi cha mẹ bạn không thực hiện lời hứa với bạn. Tuy nhiên, cha mẹ bạn cũng hết sức nóng tính, thay vì kệ bạn để bạn khóc cho thoả rồi nói chuyện, thì cha mẹ bạn đánh bạn, quát nạt bạn, ép bạn phải ngừng khóc đi, và không được phép giận dữ. Dần dần, bạn sẽ học cách điều chỉnh hành vi của bạn. Khi cha mẹ bạn làm gì đó sai, bạn sẽ phải tự nín đi cơn giận, không được thể hiện sự bực bội của mình.