Về cơ bản mà nói, anima chính là sự nữ tính, là cô gái sống trong tâm trí nam giới. Jung định nghĩ anima như sau:
Anima vừa là một phức cảm cá nhân (personal complex), vừa là một hình ảnh bắt nguồn từ nguyên mẫu (archetypal image) trong tâm thức nam giới. Nó hình thành một cách vô thức trong tâm trí mọi bé trai, và nó chịu trách nhiệm cho cơ chế phóng chiếu. Ban đầu, anima được quyết định bởi mối quan hệ với người mẹ ruột, sau này nam giới không chỉ trải nghiệm nó với phụ nữ nói chung, mà còn là mọi lĩnh vực trong cuộc sống. - Daryl Sharp, The Jung Lexicon.
Không những thế, anima ảnh hưởng tối quan trọng tới những quyết định chọn bạn đời của một người đàn ông.
Về việc tại sao lại có anima, trong quyển sách gồm hai bài luận của mình, Animus and Anima (1985), Emma Jung - người vợ xuất sắc của Carl Jung - nhắc tới anima như một nguyên tố cấu thành nên tâm lý của người đàn ông, hệt như là nước, lửa và đất được ta cho rằng là những nguyên tố không thể thiếu trong cuộc đời, làm nên cuộc đời. Anima được sinh ra một cách tự nhiên từ lúc người đàn ông chào đời, và sẽ tồn tại ngay cả khi không tiếp xúc với bất cứ người phụ nữ nào.
Trong học thuyết của mình, Jung đề xuất nhiều cấp bậc của anima, và những cấp bậc, những sự thay đổi đó phần lớn chính là quá trình mà một người đàn ông trở nên cởi mở hơn với sự đa cảm, với cảm xúc của anh ta và từ đó trở nên "thành toàn" về bản ngã, trở thành một cá thể với tinh thần và những hành vi cũng như cách xử lý với cảm xúc tốt hơn, có những mối quan hệ tốt hơn với chính mình và với người khác. Những sự thay đổi trong cách nhìn của đàn ông tới phụ nữ xảy ra khi anh ta tiếp xúc với nhiều phụ nữ hơn, trưởng thành hơn và từ đó anima chuyển đổi từ dạng này sang dạng khác.
Eve: người phụ nữ với vai trò một chủ thể để thụ thai, nhuốm màu bản năng. Đây là bậc đầu tiên cực kỳ cơ bản của anima, gắn liền với người mẹ và hình mẫu người mẹ của đàn ông. Người đàn ông lúc này nhìn người phụ nữ như một nguồn dồi dào của đồ ăn, sự nuôi dưỡng, tình yêu, sự an toàn và che chở. Người đàn ông với anima loại này rất dễ bị điều khiển bởi phụ nữ, thường không thể sống thiếu phụ nữ. Có thể hiểu rằng, những người thế này thường nhu nhược và có thể không hề có cảm giác tình dục hoặc thậm chí liệt dương.
Helen: Hình ảnh người phụ nữ ở cấp bậc này vẫn còn liên quan nhiều tới ham muốn tình dục, nhưng đã trở nên lãng mạn hơn và đã có giá trị độc lập như một cá thể mà không chỉ là một hình ảnh chung chung như trước. Cô ấy có thể là Marlene Dietrich, Marilyn Monroe, Tina Turner, Madonna, cô ấy chính là biểu tượng gợi cảm mà đàn ông mong muốn. Người đàn ông với anima loại này chính là những chàng bad boy, trai hư, những chàng Don Juan với cuộc phiêu lưu tình ái đầy thú vị. Tuy nhiên, những cuộc phiêu lưu này dĩ nhiên không thể kéo dài, vì 1) anh ta có một con tim hay thay đổi—cảm giác của anh ta luôn không ổn định và dĩ nhiên sẽ biến mất vào sáng hôm sau—và 2) không có người phụ nữ nào có thể đáp ứng được kỳ vọng của anh ta về hình ảnh người phụ nữ hoàn hảo, gợi cảm, sex bomb.
Mary: Hình ảnh người phụ nữ gắn liền với những cảm giác về tôn giáo, và khả năng có thể làm bạn thực sự với phụ nữ. Người đàn ông với anima loại này có thể nhìn nhận một người phụ nữ như cô ấy là, bất kể nhu cầu của anh ta là gì. Bản năng giới tính của người đàn ông này được dung hòa vào cuộc đời anh ta, chứ không phải là một chức năng độc lập điều khiển và chi phối. Anh ta có thể phân biệt giữa tình yêu và sự ham muốn tình dục. Anh ta có thể có những mối quan hệ lâu dài vì anh ta có thể phân biệt rạch ròi giữa những gì anh ta muốn và hình ảnh người phụ nữ bên trong mình.
Sophia: Sophia là người dẫn đường tới cuộc sống nội tâm của người đàn ông. Những người có anima loại này luôn tìm kiếm ý nghĩa, luôn đặt ra những vấn đề triết học về cuộc đời, về con người, về bản thân anh ta. Sophia cũng đại diện cho sự sáng tạo trong mỗi người nghệ sỹ, và cô chính là bạn đời tự nhiên cho hình mẫu "người đàn ông thông minh hiểu biết" trong tâm trí đàn ông. Bản năng tính dục của người đàn ông lúc này hòa hợp với những khía cạnh tâm hồn. Đây có thể coi là một bậc lý tưởng của anima, khi người phụ nữ lúc này được coi như một cá thể hoàn toàn, một người trợ giúp, ủng hộ người đàn ông trong con đường đi tới phiên bản tốt hơn của anh ta.
Tượng nữ thần Athena, thần Trí tuệ.
Trong suốt đời mình, người đàn ông sẽ liên tục chuyển đổi từ bậc này sang bậc khác, và điều đó xảy ra thường xuyên với những giai đoạn trong đời anh ta. Khi anh ta trưởng thành hơn, anima thay đổi. Mỗi một lần thay đổi đó đi kèm với sự trăn trở, thậm chí khủng hoảng và vật lộn. Tuy nhiên, người đàn ông sẽ không hoàn toàn gắn liền với một và chỉ một loại anima trong một giai đoạn nhất định. Nó có thể là sự tổng hợp của nhiều loại với nhau, tạo ra một hình mẫu riêng của anh ta, một cách nhìn của anh ta với phụ nữ.
Carl Jung luôn quan niệm để có thể trở thành một người tốt hơn với tâm lý ổn định và khỏe mạnh hơn, con người luôn cần hướng tới một sự thành toàn về bản ngã (individuation), tức là chung sống hòa hợp với những gì có trong nội tâm của mình. Chúng ta có thể bối rối về anima, chúng ta có thể phủ định nó, nhưng việc nó có tồn tại và ảnh hưởng tới cuộc sống và các mối quan hệ vẫn sẽ xảy ra.
Bởi anima là hình ảnh về người phụ nữ trong tâm trí đàn ông và cũng chính là một phần của anh ta, nên việc không kết nối và không có mối quan hệ tốt với nó sẽ làm cho người đàn ông có những cảm xúc, những đặc điểm không lành mạnh. Trong cuốn sách Digesting Jung của mình, Daryl Sharp viết: